"دوازده مرد عصبانی" محصول سال 1957 ، ماجرای دوازده نفر اعضای هیات منصفه در جدال برای تصمیم گیری گناهکار بودن مجرمی است که متهم به قتل پدرش است.

این فیلم نمونه بارزی از مقایسه شخصیت انسانها در شرایط یکسان را دارد. مخصوصا زمانی که مسئولیت بسیار سنگینی به عهده آنها نهفته شده است. فیلم در محفل منتقدین و عموم مردم از اعتبار خاصی برخوردار است و داستان و تکنیک های وابسته به زمان نیست ، یعنی کهنه شدنی نخواهد بود و شاید اقرار نباشد که بتوان گفت این فیلم در مجموعه کلاسیک تا چندین دهه آینده به عنوان اثری بقا خواهد داشت.

تمام ماجرای فیلم در اتاق تصمیم گیری هیات منصفه می گذرد ، اتاقی که گرم و نمناک است و مزیدی بر علت عصبی بودن افراد است.

ابتدا همه اعضای هیات منصفه به غیر از یک نفر اعتقاد دارند که متهم گناهکار است و آن یک نفر هم دلیلی برای بیگناه بودن ندارد. ولی اعتقاد دارد جالب نیست که از درب بیایم تو و در عرض 30 ثانیه تصمیم بگیریم متهم گناهکار است و فقط به نفس اینکه باید درباره این مطلب صحبت بشود ، مخالفت می کند.

طبق قانون تمامی اعضا رای گناهکار بودن یا بیگناه بودن را بدن ، بقیه اعضا تصمیم میگیرن که نظرات خودشون رو برای شخص مخالف (Henry Fonda) بیان کنن و اون رو قانع به تغییر نظر بکنن... ولی این اتفاق نمیفته و اعضای هیات منصفه لحظه به لحظه عصبانی تر میشن و حتی با هم دعوای لفظی می کنند و حتی در یکی دو مورد با هم گلاویز میشن. در جریان بحث شخص مخالف کل داستان قتل از زبان اعضای هیات منصفه و به نقل از شاهد ها بازگو میشود و بیننده رو با داستان و چگونگی انجام قتل آشنا می کند و به قدری جزئیات رو با کلام توصیف می کند که بیننده احساس می کند صحنه قتل رو مشاهده کرده ، حتی نقشه ساختمان محل قتل نشون داده میشه ولی خود ساختمان در فیلم نشون داده نمیشه.

جالبه که در خلال فیلم یکی از اعضای هیات منصفه که اسمش برده نمیشه (نفر نهم)  "لی جِی کوب" به فیلم "مردی در کت فلانلی خاکستری" اشاره می کنه که خودش تو همون فیلم هم بازی کرده. و جالب تر اینکه خود "هنری فوندا" که هم بازیگر و هم تهیه کننده فیلم بوده حوصله نکرد فیلم رو تا آخر تو سینما ببینه و وسط های فیلم از اتاق میاد بیرون ولی به کارگردان میگه "سیدنی ، خیلی باحاله!"

کارگردان فیلم "سیدنی لومت" از کارگردان های قدر سینماست که با فیلم های دیگش مثل Serpico و بعدازظهر سگی شهرت زیادی کسب کرد.

کارگردان  در این تصمیم میگیرد تا با هرچه نزدیکتر شدن به آخر فیلم لنز های دوربین رو با لنزهایی که فاصله کانونی درازتری داره عوض کند تا دیوارها رو به میز شور نزدیک کنه و تنگنای داستان از نظر تصویری بیشتر جلوه بده.

ضمنا موسسه فیلم آمریکا مقام بیست و هشتم در بهترین فیلم های قرن بیستم را به این فیلم اعطا کرده است.